Üç fidanı ölüme gönderen yargılama sürecine dair çok önemli bir belge ilk
defa ortaya çıktı. Denizler hakkında idam kararı veren askeri hakimlerden
birinin kaleminden çıkan bu yazıda, "Bir an önce idam edin" çağrısı
yer alıyor.
6 Mayıs 1972'de uydurma bir mahkeme sonucunda öldürülen Türkiye devrimci
hareketinin genç liderleri Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam
emrini veren askeri hakimlerden Albay Ahmet Tetik'in imzası bulunan ve
"infazın lüzumuna işaret eden" belge ilk defa gün yüzüne çıktı. 27
Mart 1972 tarihli yazısında Ahmet Tetik, davanın içinden geçtiği süreci kısaca
anlatarak temzyiz yolu engellenen hükmün infazının bir an önce yerine
getirilmesini istiyor...
Mahkemenin uydurma olduğu bu belgede bile görülebiliyor. Bir hakim, kendi
elinden çıkma bir yazıda, yargıladığı ve hatta idam cezasına çarptırdığı bir
kişinin soyadını bile doğru yazamıyor. Askeri hakimin, Yusuf Aslan'ın soyadını
'Arslan' şeklinde yazması dikkat çekiyor...
Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'ın da aralarında bulunduğu 26
sanıklı THKO-1 davası 16 Temmuz 1971'de Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nde başladı,
iki ay 23 gün sonra 18 kişinin idam kararı çıktı.
Gezmiş, Aslan ve İnan Askeri Yargıtay, Meclis onaması, Anayasa Mahkemesi
başvurusu dâhil 9 ay 19 gün sonra idam edildiler. Tuğgeneral Ali Elverdi'nin
başkanlık ettiği mahkeme heyetinde Hâkim Albay Ahmet Tetik ve Hâkim Yarbay
Mehmet Turhan bulunuyordu, savcı ise Albay Baki Tuğ idi.
Sıkıyönetim Mahkemelerinde mahkeme askeri yargıçlardan oluşuyordu, mahkeme
heyetinin başkanı da hukukçu olmayan askerdi. Mahkeme heyetleri atamayla
oluşuyordu. Sıkıyönetim askeri mahkemeleri kuruluşu yürürlükteki 1961
Anayasası'nın yargı bağımsızlığıyla ilgili 132. maddesine aykırıydı. 12 Mart
1971 askeri darbesi sonrası kurulan bu ilk Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargı
sürecine müdahale başladı, dönemin sıkıyönetim mahkemelerindeki bütün davalarda
da sürdü. Devrimcilere yöneltilen suçlama ise, Türk Ceza Kanunu madde 146; yani
"Anayasal düzeni ortadan kaldırmak."
Avukatlara 26 devrimciyi savunmaları için komik bir süre tanındı, 15 günde
savunmalar istendi. Bunun sonucunda 26 kişinden 18'ine idam çıktı. Daha sonra
Askeri Yargıtay diğer sanıkların idam kararını bozarak, '3 Fidan'ın idamını
onadı. Şimdi söz Meclis'teydi. Meclis 11 Mart 1972'de onayı 53 ret, 6 çekimser,
238 kabul oyuyla verdi.
İDAM KARARINA İTİRAZLAR
İdam kararına itiraz sesleri yükseldi. CHP Anayasa Mahkemesi'ne itiraz
etti. Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu'nda kararların
onanmaması için protestolar yapıldı. Yaşar Kemal, Erdal Öz, Altan Öymen ve Onat
Kutlar gibi isimler öncülüğünde yaygın bir imza kampanyası başladı. Kamuoyunun
bildiği aydınlar, yazarlar, gazetecilerin de içinde yer aldığı 1800 kişinin
idamların durdurulması için imzaladıkları dilekçe Meclis'e verildi. Dilekçeye
cevap gelmedi. İmzacılardan bazıları Mayıs ayında, 'imza toplama' nedeniyle
değil ama 'uçak kaçırmak' için, 'örgütlenme' suçuyla gözaltına alındı.
Askeri Hakim Tetik'in, "Bir an önce cezaları infaz edin"
çağrısını bu dönemde yaptığı ve yükselen protestolar nedeniyle paniklediği
düşünülüyor.
VE 6 MAYIS 1972...
Kamuoyu baskısı ve itirazlara rağmen Nihat Erim başbakanlığındaki hükümetin
yoğun çabasıyla infaz kararları TBMM komisyonlarında ve Genel kurulda
onaylandı. 3 Mayıs 1972 günü Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından imzalandı. 5
Mayıs 1972 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.
Karar resmi gazetede yayınlanır yayınlanmaz 5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan
gece Ankara Merkez Kapalı Cezaevi avlusunda darağacı kuruldu. Ailelere haber
verilmedi. Avukatlar infazlarda bulunmak üzere gece uykularından uyandırıldı...
Askeri Hakim Albay Ahmet Tetik'in imzası bulunan bu belge, ilk defa gün
yüzüne çıktı ve internet müzayedeciliğinin önde gelen kuruluşu olan Pera
Mezat'ta araştırmacıların ilgisine sunuldu.
Yazıda Askeri Hakim şu ifadeleri kullanıyor:
İşbu hüküm;
1. DENİZ GEZMİŞ, YUSUF ARSLAN ve HÜSEYİN İNAN yönünden, Askeri Yargıtay
2'nci Dairesinin 10.1.1972 tarih ve 1971/457 - 1972/1 Esas, 1972/1 Karar sayılı
ilâmı ile ONANMAK suretiyle 353 sayılı kanunun 244/1. maddesi uyarıncca,
2. İBRAHİM SEVEN, NECMETTİN BACA ve HÜSEYİN CEMAL ÖZDOĞAN yönünden
taraflarca temyiz edilmemek suretiyle kesinlemiştir. 14.1.1972
***
İşbu kesinleşen hükmün yerine getirilmesine Anayasa'nın 64'üncü maddesi
uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisince karar verildiğinden ve bu karar
25.3.1972 tarih ve 14139 sayılı resmi gazetede yayınlandığından 353 sayılı
kanunun 244/2. maddesi uyarınca infazı lüzumuna işaret olunur. 27.3.1972
Ahmet Tetik
Hakim Albay
Kıdemli Hakim
Serdar Nâzım Yüce / ABC