Batı kapitalizme inancını kaybederken

BBC'nin 27 ülkede yaptırdığı kamuoyu yoklamasında katılımcıların %89'unun serbest piyasaya ve kapitalizme olan inançlarının zayıfladığı ortaya çıktı. Üçte ikisi de refahın dağıtılması ve sosyal bölüşümün adaletli olması için daha etkin devlet istiyor.

Son otuz yıldır kapitalizmin yeni yüzüyle karşılaşan Batı derin hayal kırıklığı yaşıyor. Bu ibresi şaşmış kapitalizm evresi refah devletlerinin sonunu getirdi. Sorumsuz siyasetçilerin her türlü devlet kontrolunu dışlayarak 'piyasa kumarbazlarına' verdiği desteğe Batılılar çok kızgın. Devletin düşük ücret, güvencesiz işler ve kamu hizmetlerinin özelleştirmesiyle toplumu da piyasalara tabi kılmakla suçluyorlar. AB anlaşmalarının neoliberal koşulları, Avrupa Merkez Bankası'nın 'serbest rekabete dayalı açık piyasa fikri' eleştiriliyor. 'Bankaların Avrupa'sı' hızla sosyal kan kaybediyor.Lizbon anlaşmasına 'hayır' diyen İrlandalıları, Fransızlar ve Hollandalılar da destekliyor.

Küresel krizde kurtarılan finansal varlıkların ve mali piyasaların faturası Avrupalılara yüklenirken işsizlik oranları son 20 yılın en yüksek rakamlarına ulaştı. Kapitalizmin başıbozuk formu olan neoliberalizmin 'para oyunlarının'şehveti ve hırsından Batılılar da nasibini almış görünüyor.

Bu defa kapitalizmin ruhu olan 'sınırsız para kazanma' dizginlenemeyecek şiddette finans sisteminde yuvalanarak ve kapitalizmin varlığını bile tehdit eden düzeye ulaştı. ABD ve Avrupa finansal krizin gelişini an be an yaşayarak tanık oldular. Vahşi sistemin Batı'nın bütün kurumlarına sirayet ederek ve dönüştürmesine de. Sosyal kurumlar ve kazanımların tek tek ele geçirilmesine de... Bu insansız ve kuralsız sistemin refah ve istikrar dönemlerini gömdüğüanlaşıldı...

Finans krizleri 'neoliberalizm vebası' gibi bütün ülkelere bulaşıyordu. Ve ilk defa yüzü bu kadar açık ve korkutucuydu. ABD'in hegemonik askeri ve ekonomik liderliği biterken, Batı'nın refah devletleri de tarih oluyordu. Dünya aktörleri kapitalizmle oynadığı kumarı kaybetti ve aşırı borçlandı. Sanayi devriminden günümüze gelen kapitalizmin evrimi artık irasyonel bir alana kaymıştı.

Şimdi öngörülemez ve tahmin edilemez bu alanda ehlileştirme ve ıslahat çabaları sürüyor. İktisat kahinlerinin beyanları birbirini olumsuzlamaktan öteye geçemiyor.Sahiden de kapitalizmin seksen yılın en derin krizinin 'geçtiği' ifadesi bile fazlasıyla saf.

Sonunda kapitalizmin anayurdu Batı'da bile kapitalizme inanç zayıfladı. Tarih sahnesinde yalnız kalarak 'akliliğini' kaybeden ve vahşileşen kapitalizmin karşısında sosyal mücadelenin ve yapıların olmaması da kapitalizmi kontroldışılığa sürükledi.

Bugün Batılı liderler Berlin duvarının yıkılışının 20. yıl kutlamaları için Berlin'delerBerlin duvarını temsil eden 2.5 metrelik bin tane domino taşından yapılmış sembolik duvarın çöküşünü izleyecekler.

'Hayali düşman sosyalizmin' yıkılışı parodisinin coşkulu seyircileri enselerinde soluyan kapitalizmi duyarlar mı acaba?

Ya da domino taşlarının zincir etkisi çözülümü onlara birbiri üzerine yıkılan finans sistemlerini hatırlatır mı dersiniz

Nihal Kemaloğlu
Akşam / 10.11.09